Duvara Karşı (Almanca: Gegen die Wand) Fatih Akın’ın yazıp yönettiği 2004 yapımı Berlin Film Festivalinde en iyi film ödülü olan altın ayıyı almış Sibel Kekilli ve Birol Ünel’in başrolünde yer aldığı Almanya-Türkiye ortak yapımı bir film.
Filmi kısaca özetlersem Karısını kaybettikten sonra hayatı darmadağın olan, alkol ve uyuşturucu batağına saplanmış Cahit ile geleneksel ve baskıcı ailesinin sınırlarından kaçmak isteyen Sibel’in yolları bir psikiyatri kliniğinde kesişir. Sibel, ailesinden kurtulabilmek için Cahit’e formalite icabı evlenmeyi teklif eder. Ve bu evlenme teklifinden sonra ikisinin de hayatı iyiye gitmeye başlar. Bu iyiye gitme bir noktada yıkım getirir.
Filmi çocukken izlemiştim ve çok sevmiştim birden fazla izlemiştim. O zaman hiç anlamamışım. Bugünde bakarak filmin merkezinde olduğunu düşündüğüm hayatın dışına itilmek, iç dünya da yıkım yaşanması, hayattan kopmak ve hayata yeniden tutunmaya çalışmak, konularını açmaya çalışacağım.
İçsel Dünyada Yıkım ve Yeniden Hayata Tutunma
Birol Ünel’in oynadığı Cahit karakteri ve Sibel Kekilli’nin oynadığı Sibel karakteri karşılaştıklarında, Cahit yıkımın içinde Sibel ise hayatı büyük bir tutkuyla yaşama hevesi içinde. Sahte de olsa evliliklerinden sonra Sibel’inde yıkıma doğru gittiğini ve iç dünyasında mutsuzluğun baş gösterdiğini söyleyebiliriz. Cahit karakterinde ise Sibel yeni bir yaşama sevinci yaratmaya başlıyor. Ama bu da hüsranla bitiyor diyebiliriz. Bir noktada ise Cahit yeni sayfa açma ve hayata tutunma sürecine giriyor da diyebiliriz. Filmin sonunda iki karakter içinde şunu söyleyebiliriz. Yaşama istekleri olmasa da hayatı yaşamaya devam ediyorlar. Şimdi bu hayata tutunma ya da yıkımları filmin olay örgüsünü açayım.
Cahit’in eşi ölmüş ve yıkım içerisinde filmi izlediğimizde, öncesine dair bir şey yok. Tahmin yürütürsem Cahit, eşi ölmese de yine yıkım içerisinde daha doğrusu hayatın dışında olmaya devam ederdi, karakteri yaşadığı hayat bunu gösteriyor. Cahit’in intihar girişiminden sonra açılan yeni sayfa aslında acısını yıkımını arttıran bir sayfa ama hayatını farklı yöne çeviriyor. Bu farklı yönü klinikte yatarken psikiyatrisin söylediği adını hatırlamadığım müzisyenin şarkı sözünden bir söz “dünyayı değiştiremiyorsan kendi dünyanı değiştir” filmin merkezinde bu söz yer alıyor. Hayatı değiştirmek, Cahit için dediğim farklı yön daha zorlayıcı bir şekilde de olsa gerçekleşiyor ve hayatı değişmeye başlıyor. Cahit’in hayatı Sibel’le beraber güzelleşse de Sibel’de onun için hayatın dışında bir yaşam alanı aslında ki Sibel hapse girmesine sebep oluyor. Hapse girmesi sonrasında yeni bir sayfa açılıyor. Bu sayfanın hayatı olduğu gibi kabullenmek olduğunu düşünüyorum.
Cahit ve Sibel’in ilişkisi Sibel’in isteği doğrultusunda normal bir karı koca ilişkisi değil. Sibel başından beri bunu planlıyor ve istiyordu. Baskıcı ailesinden uzaklaşıp istediği hayatı yaşamak bunun içinde Cahit’le evlenip ama resmiyet dışında aralarında bir şey olmayacak ve Sibel istediği özgürlüğe ulaşmış olacaktı. Sibel farklı erkeklerle yatmaya başlıyor ve Cahit Sibel’e aşık olmaya başlıyor ve bir noktadan sonra iktidar hissediyor kendisinde. Cahit’in hayatın dışına itilmesinde kayıtsızlığında kendi iktidarından feragat etmek ya da iktidarının elinden alındığını ve bu kayıtsızlık ve yeniden iktidarın gelmesinde Sibel’in uyandırdığı duygular etkili oluyor. Cahit ve Sibel’in yaşadığında Cahit gerçek anlamda hayatını değiştirmiyor. Aynı hayatına devam ediyor tek farkı “Çöplüğüne” Sibel’in girmesi. Cahit hayatında değişim yaratmıyor gerçek anlamda ki hayatının Sibel’le olan kısmı onu hapse düşürüyor. Hapse düştükten sonra hayatı değişmeye başlıyor. Bu değişen şeyin iyiye gitmekten ziyade içinde yaşanılan şeyi (çöplüğü) kabullenmek olarak görüyorum. Bir tarafıyla da doktorun dediği hayatını değiştir anlamlı bir şey yapa geliyor.
Sibel ise yaşından dolayı hem yaşama sevinci yüksek hayatı iştahla yaşıyor, büyük bir tutkuyla erkeklerle görüşüyor. Hayatta iktidar alanı var. Cahit’e yıkım getirmesi kendisinin de yıkıma gitmesine sebep oluyor ve ağır dramın içine çöplüğe düşüyor. Cahit hapse düştükten sonra Sibel ailesi yüzünden Almanya’dan ayrılmak zorunda kalıyor. Türkiye’ye geliyor. Türkiye’de bir çocukla ekonomik zorluklar içinde ve sağlıksız ilişkiler ağı içinde madde kullanıyor, tecavüze uğruyor. Çöplüğe gittikçe batıyor. Hayatından memnunken zıt yönde elemleriyle kendi hayatını kötü anlamda değiştiriyor. Ve gerçek anlamda hayatın dışına itiliyor.
Cahit için bir yerde hayatın umutlu olduğunu bu olan bitenlerden sonra hayatının yeniden anlam bulamaya başladığını düşünüyorum. Sibel hayatın kıyısında biraz daha gezindikten sonra yeni bir sayfa açabilir gibi geliyor.
Son olarak genelleyerek söylersem tüm insanlığın serüveni olduğunu düşünüyorum hayattan kopuş ya da hayatın dışına itilmeyi. Hayata tekrar bağlanmanın hayata anlamını veren şey olduğunu düşünüyorum. Cahit’te Sibel’de bir yer de anlamlı bir şey yaşayacaklar ve hayatla yeniden bağ kuracaklar.
Film Hakkında Kısa Bilgiler
Film Sibel Kekilli profesyonel oyuncu olmadığı için sıralı çekildi. İstanbul’da Sibel ve Cahit görüştüklerinde The Marmara otelinde görüşüyorlar. Filmin yönetmeni bu oteli çok seviyor ve Sezen Aksu’nun yanmışım ben sönmüşüm ben şarkısına klibi bu otelde çekti. Cahit’in Sibel’le görüştüğü kıskançlığından öldürdüğü adamı öldürüş şekli ve Yaşamın Kıyısında öldürülen Yeter karakterinin öldürülüş şekilleri benzerlik gösteriyor. Cahit içki şişesini adamın kafasına vuruyor. Yaşamın Kıyısında Tuncel Kurtiz’in canlandırdığı Ali karakteri de Nursel Köse’nin canlandırdığı Yeter karakterinin suratına tokat atıyor. İkisi de ölüyor. Cahit gibi Ali karakteri de hapisten sonra Türkiye’ye gidiyor. Bu gidişleri yurt-ev arayışı olarak görüyorum. Sibel Kekilli bu filmden sonra geçmişte oynadığı filmler yüzünden uzun süre gündemde kaldı Alman basınında.
Sosyoloji Mezunuyum. Yazı yazmakla uğraşıyorum.